Stichting of vereniging oprichten

Deze vorm past bij een informele groep die activiteiten wil organiseren zonder zelf een eigen vereniging of stichting op te richten. De samenwerking is zo ingericht dat het initiatief onderdeel wordt van een bestaande vereniging of stichting, bijvoorbeeld als werkgroep, commissie of vast onderdeel, waarbij de bestaande vereniging of stichting verantwoordelijk wordt. 

Voordelen 

• Je hoeft geen eigen vereniging of stichting op te richten. 
• Je kunt gebruikmaken van een bestaande structuur, zoals bankrekening, administratie en verzekeringen. 
• Je hoeft geen eigen bestuur te vormen of statuten op te stellen. 
• Vaak kun je sneller starten, omdat veel randzaken al geregeld zijn. 
• Subsidieaanvragen kunnen makkelijker zijn, omdat je gebruikmaakt van een bestaande rechtspersoon. 
• Je kunt vaak meeliften op bestaande vrijwilligersregelingen, procedures en afspraken. 

Nadelen 

• Je initiatief moet passen binnen de doelstelling van de bestaande vereniging of stichting. 
• Het bestuur van die organisatie blijft formeel verantwoordelijk en beslist uiteindelijk. Dat betekent ook dat het bestuur voorwaarden kan stellen of besluiten kan terugdraaien. 
• Je bent minder zelfstandig in besluiten over geld, planning en communicatie. 
• Je kunt meestal niet zelf toezeggingen doen of contracten tekenen. 
• Bij een vereniging kunnen ook bestuursleden of de ledenvergadering invloed hebben op besluiten die jouw initiatief raken. 
• Veranderingen in bestuur of koers van de organisatie kunnen gevolgen hebben voor jullie initiatief. 

Starten 
Begin met het zoeken van een vereniging of stichting die inhoudelijk goed past bij jullie initiatief. Ga met het bestuur in gesprek over de vraag of zij het initiatief onder hun vlag willen laten plaatsvinden. 

Spreek vervolgens af wat jullie plek wordt binnen de organisatie, bijvoorbeeld werkgroep, commissie of vast onderdeel. Leg ook vast wie mag beslissen, hoe de financiën geregeld worden, hoe communicatie verloopt en hoe de samenwerking stopt als dat nodig is. Goede afspraken zijn nodig om onduidelijkheid over verantwoordelijkheden te voorkomen. 

Check ook samen hoelang het initiatief onderdeel blijft van de organisatie en wat er gebeurt als jullie eerder stoppen of later zelfstandig verder willen. 

Een vereniging past bij een vaste groep mensen die samen actief is en samen beslissingen wil nemen. De samenwerking is ingericht rond leden en een bestuur, met duidelijke afspraken die formeel zijn vastgelegd. 

Voordelen 

• Leden hebben inspraak via de algemene ledenvergadering (ALV).  
• De vereniging is een volwaardige rechtspersoon met volledige rechtsbevoegdheid.  
• Bestuurders zijn in principe niet privé aansprakelijk, behalve bij wanbestuur. 
• Wordt door fondsen en overheden geaccepteerd als subsidieaanvrager.  
• Geschikt voor structurele activiteiten en langdurige samenwerking. 
• Kan contracten afsluiten, locaties huren, professionals inhuren en een bankrekening openen. 
• Veel amateurkunstverenigingen vallen onder de SBBI-belastingregeling. Daardoor hoeft je bij schenkingen en erfenissen geen belasting te betalen. 

Nadelen 

• Oprichting via de notaris kost geld. 
• Je moet voldoen aan formele verplichtingen zoals statuten, bestuur, ledenadministratie en vergaderingen.  
• Besluitvorming kan meer tijd kosten, omdat leden moeten worden betrokken. 
• Het vinden en behouden van bestuursleden vraagt inzet en verantwoordelijkheid. 

Starten 
Een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid richt je op via de notaris. De notaris legt de statuten vast en regelt meestal ook de inschrijving bij de Kamer van Koophandel en het UBO-register. De kosten liggen meestal tussen € 400 en € 1.000, plus de inschrijfvergoeding van de Kamer van Koophandel. Daarna heeft een vereniging een eigen bankrekening nodig. Houd er rekening mee dat het openen van een zakelijke rekening enige maanden kan duren i.v.m. fraudecontroles. 

Bespreek voor de oprichting goed wat je in de basis wilt regelen. Denk aan de vraag wie lid kan worden, of er contributie is, hoe vaak je vergadert, wie namens de vereniging afspraken mag maken en welke bestuurstaken nodig zijn. Voor een amateurtoneelgroep is dat belangrijk, omdat je zo vanaf het begin duidelijkheid hebt over rollen, verantwoordelijkheden en besluitvorming. 

Formuleer de doelstelling in de statuten duidelijk, maar ook ruim genoeg. Zo houd je ruimte om later nieuwe activiteiten toe te voegen zonder dat je meteen weer naar de notaris moet voor een statutenwijziging. Denk bijvoorbeeld niet alleen aan voorstellingen, maar ook aan workshops, samenwerkingen of activiteiten voor nieuwe doelgroepen. 

Voorbeeld: “De vereniging heeft ten doel het bevorderen, organiseren en toegankelijk maken van amateurtheater en andere culturele activiteiten, in de ruimste zin van het woord.” 

Het is ook verstandig om een eenvoudig beleidsplan te maken. Daarin zet je waar jullie als groep voor staan, wat jullie willen doen en hoe jullie dat organiseren. Dat helpt bij het bepalen van koers, bij duidelijke afspraken binnen het bestuur en bij de continuïteit van de vereniging, bijvoorbeeld als bestuursleden stoppen. 

Meer weten 
Lees meer over het oprichten van een vereniging via de Kamer van Koophandel.

Een stichting past bij een initiatief of project dat wordt gedragen door een bestuur en geen leden heeft. De samenwerking is zo ingericht dat het bestuur verantwoordelijk is voor de organisatie, de besluiten en de uitvoering van het doel van de stichting.  

Voordelen 

• Je hebt geen ledenstructuur of algemene ledenvergadering nodig.  
• Het bestuur kan meestal sneller besluiten nemen dan bij een vereniging.  
• De stichting is een rechtspersoon en kan dus contracten afsluiten, een bankrekening openen en bezittingen hebben.  
• Bestuurders zijn in principe niet privé aansprakelijk, behalve bij wanbestuur of als zaken niet goed zijn geregeld.  
• Geschikt voor projecten, festivals, werkplaatsen, voorzieningen en maatschappelijke of culturele initiatieven zonder leden.  
• Een stichting kan geld ontvangen via subsidies, donaties, giften en erfenissen. 
• In sommige gevallen kan een stichting een ANBI-status krijgen. Dat kan belastingvoordeel geven bij giften en donaties. 

Nadelen 

• Je hebt geen leden die formeel meebeslissen; het bestuur heeft de regie.  
• Deelnemers of initiatiefnemers hebben dus niet automatisch formele inspraak.  
• Oprichting via de notaris is verplicht en kost geld. 
• Je moet duidelijke statuten hebben en je administratie goed regelen.  
• Als een bestuurder wegvalt of het bestuur verandert, kan dat invloed hebben op de continuïteit.  
• Een stichting kan minder passend zijn als je juist wilt dat een bredere groep mensen samen eigenaar is van de organisatie.  

Starten 

Een stichting richt je op via de notaris. De notaris legt de statuten vast en regelt meestal ook de inschrijving bij de Kamer van Koophandel en het UBO-register. De kosten liggen meestal tussen € 500 en € 1.000, plus de inschrijfvergoeding van de Kamer van Koophandel. Daarna heeft de stichting een eigen bankrekening nodig. Houd er rekening mee dat het openen van een zakelijke rekening enige maanden kan duren i.v.m. fraudecontroles. 

Bespreek vóór de oprichting goed wat je wilt regelen. Denk aan de vraag wie er in het bestuur komen, wie namens de stichting mag tekenen, hoe besluiten worden genomen en hoe je de geldzaken organiseert. Omdat een stichting geen leden heeft die meebeslissen, is het extra belangrijk dat bestuur en werkwijze vanaf het begin duidelijk zijn. 

In de statuten leg je in elk geval vast wat het doel van de stichting is, hoe bestuurders worden benoemd en ontslagen en wat er met het geld gebeurt als de stichting stopt. Denk vooral goed na over de doelstelling. Beschrijf duidelijk wat de stichting doet en voor wie, maar formuleer niet te smal. Een stichting die nu alleen een festival organiseert, wil later misschien ook workshops geven, samenwerken met andere organisaties of activiteiten opzetten voor andere doelgroepen. Als de doelstelling daar geen ruimte voor laat, moet je later opnieuw naar de notaris om de statuten te wijzigen. 

Stichting De Wijk de Wereld legde hun doel op deze manier vast: “De stichting heeft ten doel om middels cultuurprojecten voor en door bewoners van een wijk of dorp veranderingen in het sociale domein tot stand te brengen. Met behulp van professionele theatermakers en kunstenaars verbeelden we samen met bewoners hun verhalen, creativiteit en geschiedenis en vergroten daarmee de sociale cohesie en inclusie in een gebied.” 

Het is ook verstandig om een eenvoudig beleidsplan te maken. Daarin zet je waar de stichting voor staat, wat je wilt doen, hoe je dat organiseert en hoe je aan geld wilt komen. Dat helpt om koers te houden, afspraken binnen het bestuur helder te maken en de continuïteit te bewaken als bestuursleden stoppen. 

Een stichting kan ook later nog een ANBI-status aanvragen: de status van Algemeen Nut Beogende Instelling. Daarvoor moet de stichting zich duidelijk richten op het algemeen belang en aan extra voorwaarden voldoen, zoals een publicatieplicht en een goed georganiseerde inrichting van bestuur en administratie. 

Meer weten 
Lees meer over het oprichten en organiseren van een stichting via de Kamer van Koophandel of Cultuur+Ondernemen.

Deze vorm past bij iemand die zelfstandig diensten aanbiedt aan een vereniging of stichting, bijvoorbeeld voor regie, productie, het schrijven van een script, artistieke begeleiding of directie. De samenwerking is dan ingericht als opdrachtrelatie: de zzp’er of het bedrijf voert werkzaamheden uit tegen betaling, terwijl de vereniging of stichting opdrachtgever blijft. Zzp’er of freelancer is daarbij geen rechtsvorm, maar een manier van werken; vaak gaat het om één persoon met een eigen bedrijf, meestal een eenmanszaak. 

Voordelen 

• Je hoeft geen eigen vereniging of stichting op te richten om werk te kunnen doen voor culturele groepen.  
• Je kunt worden ingehuurd voor een duidelijke taak of expertise, zoals dirigeren, regisseren, produceren of schrijven.  
• Je kunt voor meerdere opdrachtgevers werken, in plaats van je aan één vereniging of stichting te verbinden.  
• Je kunt zelf afspraken maken over je aanbod, je tarief en hoe je je werk organiseert.  
• Een eenmanszaak is eenvoudig op te zetten: je schrijft je in bij KVK en kunt aan de slag.  
• Er zijn ook subsidieregelingen die openstaan voor individuele makers en collectieven.  

Nadelen 

• Veel subsidies zijn gericht op verenigingen en stichtingen en niet op bedrijven of zelfstandigen. 
• Je bent afhankelijk van opdrachten en van de vraag of een bestuur voor jou kiest. 
• De vereniging of stichting blijft opdrachtgever en jij werkt in opdracht. Je bent dus geen mede‑eigenaar van de organisatie want dan zou je jezelf een opdracht moeten geven en dat kan niet in verband met belangenverstrengeling. 
• Je bent dus niet automatisch degene die beslist over koers, inhoud of organisatie. 
• Bij een eenmanszaak ben je privé aansprakelijk voor schulden en schade.  
• Je regelt zelf je administratie, btw, belastingen, verzekeringen, pensioen en wat er gebeurt als je ziek wordt.  

Starten 

Begin met de vraag of je echt als zelfstandig professional wilt werken en daar inkomsten mee wilt verdienen. Bepaal daarna welke rechtsvorm past: voor iemand die alleen start is een eenmanszaak vaak de meest logische route, terwijl een bv eerder in beeld komt als je meer risico loopt of anders met aansprakelijkheid wilt omgaan.  

Schrijf je bedrijf vervolgens in bij KVK. KVK geeft je gegevens daarna door aan de Belastingdienst, die beoordeelt of je ondernemer bent voor de btw en de inkomstenbelasting. De kosten zijn meestal beperkt als je start met een eenmanszaak: je betaalt vooral de inschrijfvergoeding van KVK.  

Meer weten 

Lees meer over de eenmanszaak via de Kamer van Koophandel.