Klanten beoordelen ons met een 8,1Kunstprofessionals — zoals dirigenten, regisseurs en docenten in de amateurkunst (cultuurparticipatie) — moeten een eerlijke vergoeding ontvangen voor hun werk. Dat klinkt logisch, maar is nog niet altijd vanzelfsprekend.
Voor werknemers zijn voorwaarden rond het loon vastgelegd in een cao, maar voor zzp’ers is dit ingewikkelder. Zij verwerken in hun tarief namelijk ook zaken als voorbereiding, verzekeringen en pensioen. Een eerlijk uurloon is daarom van groot belang.
Fair pay krijgt steeds meer aandacht, zeker nu fondsen en gemeenten het stellen als subsidievoorwaarde. Een vereniging die structureel te weinig betaalt, loopt op termijn risico op het mislopen van financiering.
Deze pagina legt uit wat fair pay inhoudt, voor zzp’ers, besturen en overheden. Je vindt richtbedragen, handige tools én tips hoe je tot goede afspraken komt over inzet en betaling.
Fair pay is een van de kernprincipes binnen de Fair Practice Code, naast fair share (eerlijk delen) en fair chain (eerlijk samenwerken). De code biedt een moreel kompas voor de cultuursector, met waarden als solidariteit, diversiteit, vertrouwen, duurzaamheid en transparantie.
Uit recent onderzoek van Platform ACCT blijkt dat veel kunstprofessionals nog steeds onvoldoende worden betaald. Vooral voorbereidende en organisatorische uren blijven vaak onbetaald. Veel zzp’ers geven aan dat hun tarief hun werkelijke kosten en inzet niet dekt. Dat leidt tot uitval en uitstroom uit de sector.
Ook in Groningen zien we dit terug. In ons onderzoek uit 2024 onder culturele professionals in de Groninger amateurkunst, zoals dirigenten, regisseurs en vakdocenten, geeft 44% aan meestal fair betaald te worden, 23% niet en 33% soms.
In de cultuureducatie en amateurkunst werken veel zelfstandige professionals, maar gezamenlijke tariefafspraken ontbreken vaak. Opdrachtgevers hanteren (standaard)bedragen zonder toetsing aan fair pay-principes.
Daarom is de Ketentafel Kunstprofessionals opgericht, binnen het FairPACCT-programma van Platform ACCT. Hier werken vakbonden, fondsen, koepels en kennisorganisaties samen aan verbetering.
Deze samenwerking heeft geleid tot verschillende tools en richtlijnen voor eerlijke uurtarieven. Eén daarvan is specifiek ontwikkeld voor kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst. Deze fairPACCT-tarieventool ondersteunt zowel zelfstandige makers als opdrachtgevers bij het onderbouwen van tarieven en het voeren van een goed gesprek over fair pay.
Fair pay gaat verder dan een uurtarief. Het betekent: kun je van je werk leven, je vak bijhouden en risico’s afdekken?
Onderzoek van het LKCA in Drenthe en Limburg laat zien dat 80% van de kunstprofessionals vindt dat hun tarief de werkelijke kosten niet dekt. De helft geeft aan dat het tarief flink omhoog moet. Veel zzp’ers missen financiële ruimte voor pensioen, scholing of verzekering.
Fair pay betekent in dit licht: een uurtarief dat recht doet aan je expertise, alle uren rond een opdracht en de kosten die je als zelfstandige zelf draagt.
Fair pay beïnvloedt direct de begroting. Begin met een realitycheck: hoe ver zit je huidige tarief af van een eerlijk tarief? Is het verschil groot, dan zijn er opties: versimpelen van activiteiten, een groeipad afspreken, aanvullende fondsen zoeken, of licht verhogen van contributie of ticketprijzen.
Steeds meer fondsen en overheden vragen om toelichting op tarieven. Fair pay betekent niet per se ‘alles ineens’, maar wel: met duidelijke stappen naar realisme.
Fair pay vraagt om realistische subsidiemogelijkheden. Als tarieven stijgen, stijgen ook de kosten van de organisaties en hun projecten. Dat vraagt om beleidskeuzes: méér budget, minder projecten, of aangepaste prioriteiten.
Een groeipad helpt: aanvragers tonen aan hoe zij in stappen naar fair pay toewerken. Zo stimuleer je eerlijke betaling zonder onhaalbare eisen.
De VNG adviseert gemeenten in de handreiking Van schatbare waarde om fair pay, fair practice en subsidierealisme met elkaar te verbinden.
Een eerlijk uurtarief berekenen is essentieel — voor zzp’ers én voor besturen. Zzp’ers willen weten welk tarief past bij hun werk. Verenigingen en stichtingen willen weten wat zij moeten begroten. Daarom zijn er verschillende tools en tabellen ontwikkeld, gebaseerd op cao’s, onderzoek en praktijkervaring. Hieronder staan ze op een rij, inclusief een rekentool die cao-loon omzet naar een zzp-tarief.
Belangrijk: de genoemde bedragen zijn richtlijnen, geen vaste prijzen. Ze bieden houvast in het gesprek tussen opdrachtgever en professional.
Heb je vragen rondom de financiering van jouw project of idee? KultuurLoket staat klaar met hulp en advies. We lezen bijvoorbeeld graag mee met je projectplan of kijken mee met je begroting.
Kultuurloket heeft ons geholpen met het aanvragen van subsidies, ze waren altijd goed bereikbaar en proactief. De personen waar we contact mee hadden waren heel duidelijk en vriendelijk.
