Auteursrechten

Auteursrecht speelt een belangrijke rol voor iedereen die kunst en cultuur creëert, of je nu muziek maakt, een theaterstuk opvoert, foto’s deelt of schilderijen tentoonstelt. Bij het KultuurLoket willen we kunstenaars en verenigingen in de provincie Groningen ondersteunen met informatie over hoe auteursrechten werken en hoe je jouw rechten of die van anderen respecteert bij het gebruik van creatief werk.

Auteursrechten en opvoeringsrechten in theater en musical

Voor het opvoeren van een theaterstuk of musical heb je te maken met opvoeringsrechten. Twee belangrijke organisaties in Nederland beheren deze rechten:

• IBVA: Beheert de opvoeringsrechten van toneelwerken. Voor meer informatie of het aanvragen van een licentie kun je terecht op de website van IBVA.
• Stichting Bredero: Beheert de rechten voor theater en musical, vooral voor Nederlandse auteurs. Bezoek de website van Stichting Bredero voor meer informatie.

Staat een titel niet in het systeem of twijfel je waar je moet zijn? Neem dan contact op met IBVA of Stichting Bredero. Zij denken vaak mee en kunnen je doorverwijzen naar de juiste partij, ook bij buitenlandse titels.

Wil je een stuk inkorten, geschikt maken voor kinderen, vertalen of op een andere manier bewerken? Regel dit vooraf: voor bewerkingen is meestal toestemming van de rechthebbenden (of het bureau dat namens hen optreedt) nodig.

Let ook op tekstboekjes en kopiëren. Een stuk opvoeren doe je met officiële tekstboekjes of toegestaan tekstmateriaal. De tekst kopiëren, inscannen of verspreiden (papier of digitaal) is meestal niet toegestaan. Tekstboekjes lopen vaak via een toneeluitgeverij of via de auteur zelf.

Bij bekende musicals werkt het vaak net anders

Musicalnummers zingen in concertvorm
Zing je musicalnummers in concertvorm, zonder spel of verhaallijn, dan valt dit meestal onder kleinrecht en regel je dit via Buma/Stemra.

Musicalnummers gebruiken in een toneelstuk
Gebruik je musicalnummers in een toneelmatige uitvoering met spel en verhaal, dan gaat het om grootrecht. Daarvoor heb je meestal een licentie nodig van de rechthebbende/licentiehouder (dus niet automatisch via Buma/Stemra). Je voert de musical dan uit volgens de afspraken; losse nummers gebruiken in een eigen verhaal/compilatie of de musical aanpassen mag meestal niet zonder expliciete toestemming.

Licenties voor bekende musicals zijn vaak duurder dan toneellicenties. Soms gelden andere tarieven voor amateurs en scholen en niet alle musicals zijn beschikbaar. Vraag daarom altijd eerst een offerte aan, vóór je start met repeteren.

Voorbeelden van licentiehouders zijn Stage Entertainment en Andrew Lloyd Webber Show Licensing. In plaats van dit zelf te regelen, kun je ook een bemiddelaar inschakelen, zoals Grand Circle.

Auteursrecht voor muziek

Muziekgebruik vereist altijd een licentie. Deze kun je aanvragen via Buma/Stemra, dat de auteursrechten voor muzikale werken in Nederland beheert. Veel koren en muziekverenigingen regelen hun licenties via een koepelorganisatie, zoals een korenbond. Informeer bij je vereniging of de licenties al via hen zijn geregeld.

Wil je meer weten of een licentie aanvragen? Bezoek de website van Buma/Stemra.

Auteursrecht voor uitvoerende muzikanten

Als je muziek uitvoert maar niet zelf de componist bent, heb je te maken met naburige rechten. SENA beheert deze rechten voor uitvoerende artiesten en platenmaatschappijen. Bezoek de website van SENA voor meer informatie.

Auteursrecht voor beeldmateriaal

Het gebruik van beeldmateriaal, zoals foto’s, illustraties of video’s, valt onder de auteurswet. Voor het gebruik van werk van anderen moet je toestemming vragen. Dit kan via organisaties zoals:

• Pictoright: Vertegenwoordigt beeldend kunstenaars zoals fotografen en illustratoren. Ga voor meer informatie naar Pictoright.
• Beeldrecht: Regelt licenties voor beeldend kunstenaars. Bezoek Beeldrecht.
• Creative Commons: Biedt flexibele licenties voor gebruik van creatief werk. Meer info vind je op Creative Commons Nederland.

Auteursrechten van werk gemaakt door amateurkunst en verenigingen

Amateurkunstenaars, koren en theatergroepen hebben dezelfde rechten als professionele kunstenaars. Auteursrechten gelden ook voor werken die binnen verenigingen worden gemaakt en gebruikt. Het is belangrijk om altijd via de juiste kanalen licenties te regelen om de rechten van makers te beschermen. Creative Commons-licenties kunnen een flexibele optie zijn voor verenigingen die creatief werk willen delen of gebruiken.